Bestuur: Onze impact op eerlijk en betrouwbaar onderzoek

Hoe werkt het UMC Utrecht aan transparant en maatschappelijk verantwoord onderzoek? 

Betrouwbaar onderzoek is de basis van goede zorg. Daarom investeren we in een onderzoekscultuur waarin kwaliteit, transparantie en zorgvuldigheid centraal staan. Eerlijk en betrouwbaar onderzoek vraagt ook om duidelijke afspraken, transparantie en voortdurende verbetering. In 2025 hebben we daar op verschillende manieren concreet aan gewerkt. 

Binnen het UMC Utrecht speelt het Faculty Open Science Team (FOST) (new window) hierin een belangrijke rol. Dit team stimuleert onderzoekers om hun werkwijze transparanter te maken, bijvoorbeeld door het beter documenteren van onderzoeksprocessen en het verantwoord delen van data en resultaten. FOST komt regelmatig samen om kennis en ervaringen uit te wisselen en om onderzoekers praktisch te ondersteunen bij het toepassen van Open Science-principes. Zo versterken we de kwaliteit, controleerbaarheid en herhaalbaarheid van ons onderzoek. 

Nieuwe Open Access-regeling: onderzoek toegankelijk voor iedereen

Het UMC Utrecht zet een belangrijke stap richting volledig Open Access. Vanaf 1 januari 2026 worden korte wetenschappelijke publicaties van UMC Utrecht-onderzoekers automatisch openbaar gemaakt via de Utrecht University Repository. Dit geldt ook voor artikelen die oorspronkelijk in abonnementstijdschriften verschenen, en met terugwerkende kracht tot 2015. 

Met deze regeling – vastgesteld door de Raad van Bestuur van het UMC Utrecht – maken we publiek gefinancierd onderzoek breed toegankelijk voor andere onderzoekers én voor de maatschappij. Onderzoekers kunnen desgewenst gebruikmaken van een opt-outregeling. Door kennis actief te delen, versterken we de transparantie, controleerbaarheid en maatschappelijke impact van ons onderzoek. Zo dragen we bij aan een open en betrouwbare wetenschap. 

Samen versnellen op proefdiervrije biomedische innovatie 

Ook in 2025 investeren we in betere, mensgerichte onderzoeksmodellen via Ombion- Centrum voor Proefdiervrije Biomedische Translatie (Ombion-CPBT). Het primaire doel hiervan is om behandelingen sneller en betrouwbaarder bij de patiënt te brengen. In juli 2025 werd dit Ombion Centrum voor Proefdiervrije Biomedische Translatie (new window) officieel gelanceerd, mede mogelijk gemaakt door het Nationaal Groeifonds. Het richt zich op het versnellen van proefdiervrije biomedische innovaties en het beter en sneller vertalen van onderzoek naar toepassingen voor patiënten. Binnen het centrum werken meer dan zestig publieke en private partners samen. Het UMC Utrecht speelt een centrale rol, onder meer in projecten rond ALS en taaislijmziekte. Zo versterken we de kwaliteit, voorspellende waarde en maatschappelijke impact van biomedisch onderzoek. 

Met de inzet op Open Science en innovatieve onderzoeksmodellen bouwen we aan een onderzoekscultuur waarin kwaliteit, transparantie en maatschappelijke verantwoordelijkheid centraal staan. Zo zorgen we dat ons onderzoek niet alleen vernieuwend is, maar ook eerlijk, controleerbaar en gericht op impact voor patiënten. 

Wetenschappelijke Integriteit

Wetenschappelijke integriteit is essentieel voor zowel de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek als het maatschappelijk vertrouwen in de wetenschap. 

In 2025 hebben we ons ingezet om wetenschappelijke integriteit zichtbaarder en bespreekbaarder te maken in het UMC Utrecht. Met het ‘rad van integriteit’ gingen we bij symposia en congressen het gesprek aan. Voor PhD’s is training in wetenschappelijke integriteit een verplicht onderdeel van hun opleiding. De Graduate School of Life Sciences heeft een aansluitende training voor PhD begeleiders ontwikkeld in 2025, die in 2026 verplicht wordt. Eind 2025 is Ghislaine van Thiel gestart in de rol van facultair contactpersoon wetenschappelijke integriteit. Zij gaat zich inzetten voor het versterken van een open, veilige en inclusieve onderzoekscultuur en voor een lage drempel om melding te maken bij een vermoeden van niet-naleven van de normen voor wetenschappelijke integriteit.   

EDI-beleid: netwerk UMC Utrecht Inclusief  

Ook samen werken aan inclusieve zorg, onderwijs en onderzoek is een belangrijke voorwaarde om transparant en maatschappelijk verantwoord onderzoek te kunnen doen. In 2025 hebben we hiervoor het netwerk UMC Utrecht Inclusief opgericht. Dit netwerk is onderdeel van ons bredere Equity, Diversity and Inclusion (EDI)-beleid en sluit aan bij de transformatie van onze organisatie. Via dit netwerk stimuleren we het delen van kennis en ervaring, zodat we in ons werk beter rekening houden met verschillen tussen mensen. Dit krijgt vorm in al onze kerntaken: zorg, onderwijs en onderzoek. 

Binnen het onderzoek betekent dit dat we bewuster kijken naar voor wie onze resultaten gelden. Door aandacht te hebben voor diversiteit – bijvoorbeeld in geslacht, etniciteit en sociaaleconomische achtergrond – vergroten we de kwaliteit en toepasbaarheid van ons onderzoek. Er is ruimte voor specifiek onderzoek naar deze thema’s, én voor het structureel meenemen van diversiteit als kwaliteitsvoorwaarde. De komende jaren werken we eraan om inclusiviteit een vanzelfsprekend onderdeel te maken van alles wat we doen. 

Internationale commissie SEP: ons onderzoek van zeer hoog niveau  

Hoe we elke dag opnieuw werken aan transparant en maatschappelijk verantwoord onderzoek, werd in 2025 gezien door de SEP-visitatie door een internationale commissie. Deze SEP-visitatie bevestigt dat het onderzoek van het UMC Utrecht van zeer hoog niveau is en op sommige vlakken excellent, waarbij de bench-to-bedside-benadering en de sterke focus op translationeel en klinisch onderzoek belangrijke sterke punten zijn. 

De internationale commissie sprak haar waardering uit voor de manier waarop wij Open Science, onderzoeksintegriteit en patiëntparticipatie structureel onderdeel maken van ons onderzoek: “The dedication of UMC Utrecht to promoting Open Science, research integrity and patient participation is laudable.” Deze elementen dragen bij aan transparant, reproduceerbaar en maatschappelijk relevant onderzoek, en versterken het vertrouwen in wetenschap en zorg. Tegelijkertijd benadrukte de commissie dat onze strategische focus, met onderzoek georganiseerd rondom multidisciplinaire speerpunten en in nauwe verbinding met de zorg, bijdraagt aan innovatiekracht en zichtbare impact voor patiënten en samenleving. 

De commissie zag ook kansen voor verdere versterking, onder meer door de al ingezette inspanningen op het gebied van openheid, sociale veiligheid, diversiteit en inclusie en mentoring verder te structureren en te bestendigen, en door het succespercentage van promovendi te vergroten via gerichte analyse en opvolging van vertragende factoren. Deze aandachtspunten sluiten aan bij inzichten uit onze eigen zelfevaluatie en bij de ontwikkeling van het Onderzoek & Innovatie Centrum, waarin we werken aan betere ondersteuning, scherpere keuzes en efficiëntere processen. Hier zijn we als organisatie al mee gestart in het kader van de transformatie en de komende jaren geven we verdere opvolging aan deze aanbevelingen. De implementatie ligt bij de relevante onderdelen van onze organisatie, waaronder Mens & Organisatie, de Research Office en de verschillende thema’s en speerpunten. Zo blijven we ons onderzoek gericht versterken en bouwen we verder aan eerlijke, betrouwbare en impactvolle wetenschap.